غلامحسين محرمى
22
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
مطلب را ادا كند ، مگر در مورد مباحثى همچون : معناى شيعه ، زمان اختصاص نام شيعه به دوستداران اهل بيت عليهم السّلام ، آغاز تشيّع كه مربوط به بيان اساس شيعه است . در اين موارد ، به تفصيل وارد شده و از عهده مطلب برآمده است . مرحوم مظفر در مقدمه اين كتاب مىگويد : « من طالب چيزى نيستم مگر اينكه مردم بدانند تشيّع از زمان صاحب رسالت ( محمد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله ) شروع شد و ايرانيان و ابن سبأ در تأسيس آن دخالتى نداشتند » . ايراد ديگرى كه مىتوان بر اين كتاب گرفت ، محققانه نبودن آن است . مؤلف محترم به دليل رعايت اختصار نتوانسته آراى ديگران را نقل و نقد كند . جا دارد قسمتهايى از اين كتاب كه به تشكيل دولتهاى اسلامى پرداخته است ، تكميل شود ؛ زيرا با گذشت زمان ، تغيير و تحولهاى عمدهاى در دولتهاى شيعه مورد بحث ، رخ داده و بعضى از آنها از بين رفتهاند ولى مترجم محترم كتاب ، بعضى از دولتهاى جديد را مطرح نكرده و مطالعه ، جديدى انجام نداده است . در نتيجه به همان شكل ترجمه شده است كه بخش دولتهاى شيعه آن ، بوى كهنگى مىدهد . 5 . شيعه در تاريخ كتاب شيعه در تاريخ ، تأليف محمد حسين زين عاملى ، توسط محمد رضا عطائى به فارسى ترجمه شده و توسط انتشارات آستان قدس رضوى به چاپ رسيده است . اين كتاب يكى از مآخذى است كه در خصوص تاريخ شيعه نگارش يافته و در پنج فصل و يك خاتمه تنظيم شده است : فصل نخست درباره معنا ، مفهوم ، سابقه و مختصرى از عقايد شيعه است . فصل دوم درباره فرقهها و گروههاى منشعب شده از شيعه است . فصل سوم درباره تاريخ بعد از پيامبر تا شهادت امام حسين عليه السّلام و تجزيه و تحليل حوادث و وقايع اين دوران است . فصل چهارم درباره موضعگيرى شيعه در دوران خلفاى اموى و عباسى است . فصل پنجم سخنى در برائت شيعه از غلو و غلات است . كتاب شيعه در تاريخ ، در بخش انشعابهاى داخلى شيعه ، منبع و مأخذ خوبى است ، به ويژه كه درباره علل انشعاب گروهها و فرقههاى شيعه به تجزيه و تحليل ، پرداخته است .